Zorg

Terwijl ik mijn tijd in de Balkan in gepaste en zalige lethargie doorbreng – het is hier warm en rustig, en ik leef uitsluitend op de impulsen van mijn biologische klok – zijn het in Polderakkerië turbulente tijden, met een nog steeds voortdurende kabinetsformatie en een zojuist beëindigd wereldkampioenschap voetbal. Over dat laatste kan ik kort zijn. Oranje redde het weer eens net niet, en ditmaal kunnen we onszelf geeneens wijsmaken dat we het beste voetbal van het toernooi hebben laten zien. Als dat het criterium zou zijn, en meestal is dat het geval als ik iedereen die daarover iets te melden heeft goed beluister, dan vieren we nu met zijn allen feest dat Spanje heeft gewonnen. Nu kan ik vanuit de Balkan niet overzien of dit ook daadwerkelijk gebeurt, maar de laaglandse hypocrisie kent doorgaans geen grenzen.

De kabinetsformatie is de gordiaanse knoop geworden die zich daags na de verkiezingen, toen de stemmen waren geteld en de zetels verdeeld, liet voorzien. Logisch, gegeven de voorliggende parlementaire verhoudingen, want iedereen wil wel iets met iemand maar zonder die ander, en een werkbare meerderheid laat zich dus niet eenvoudig smeden. Maar hoe logisch is dit eigenlijk wel echt? De zich liberaal noemende VVD is in wezen een eenvoudige conservatieve partij maar beschikt daarbij wel degelijk, net als het electoraal gedecimeerde CDA overigens, over een gewichtig bestuurskader. Dit is iets waar ik bij de PVV hevige twijfels over heb, reden waarom ik blijf hopen dat Wilders en de zijnen uit het Torentje vandaan blijven. De zich als sociaaldemocratisch afficherende PvdA, evenzeer begiftigd met een adequaat bestuurskader in de gelederen, heeft zijn progressieve en maatschappijkritische mantel allang in de mottenballen gehangen en lijkt zich er programmatisch op te concentreren vooral niet conservatief over te komen.

Maar wie goed kijkt naar de programmatische kloof tussen de een en de ander kan niet in goede rede volhouden dat de verschillen principieel onoverbrugbaar zijn. De stroefheid in de onderlinge toenadering berust dus eigenlijk alleen op beeldvorming, en heeft aldus niets met logica van doen. Het moet vooral niet zo lijken dat men al te gretig met de tijdens de campagne zo hartstochtelijk als politieke antagonist afgeschilderde tegenstrevers bij het machtsbanket wil aanliggen. Aanvulsels met politieke clubs als die van Pechtold en Halsema laat ik gemakshalve buiten beschouwing; in dit verband voegen zij niets toe en doen zij evenmin ergens iets aan af. Als men echt zou willen, en zich niet bekommerde om beeldvorming, zijn de verschilprocentjes met een simpele zakjapanner in een vloek en een zucht door twee gedeeld – delen door drie of vier kan daar ook mee mocht dat nodig zijn – en is het regeerakkoord geconcipieerd in hooguit de tijd die ik erover doe om dit blog te schrijven. Zelfs het beklinkende kopje thee met de majesteit vergt dan langer. Maar veel nieuws dringt hierover niet tot de Balkan door.

Wel zag ik in een krantenkop dat het noodweer is geweest in Nederland. Na een hittegolf volgde onweer en windstoten, en vooral de Achterhoek had ervan langs gekregen. Voor mijn geestesoog zag ik overvolle perrons, treinen die niet rijden, en persvoorlichters die zonder blikken of blozen verklaren dat men zo goed was voorbereid. Wellicht zijn er wat daken afgewaaid, is een enkele boom omgevallen, en is een bovenleiding hier of daar door de bliksem getroffen. Dit laatste begrijp ik overigens nooit zo goed, want zelfs de netbeheerder van de NS zal overspanningbeveiliging – voor een paar knaken verkrijgbaar bij Conrad – op diens net hebben aangebracht. Met de, toegegeven, beperkte kennis van zaken die ik in deze heb lijkt het probleem me toch weinig groter dan een circuitje resetten. Ik heb de persvoorlichters althans nooit horen verklaren dat het veel ingewikkelder zou liggen, maar ik heb evenmin het journaille ooit de vraag horen stellen waarom blikseminslag op een bovenleiding altijd zo’n gedoe geeft. Blijft over het schokkende nieuws van wat afgewaaide daken en omgeblazen bomen. Heremetijd, zou wijlen mijn oma hebben verzucht, zoals in mijn herinnering alles wat zij waar dan ook over te melden had iets van verzuchting in zich droeg. Maar goed, zij had De Oorlog meegemaakt, en dan mag het leven voortaan altijd hard en bonkig zijn, ook als die oorlog allang voorbij is.

De psychologische repercussies van de oorlog blijf ik overigens een merkwaardig verschijnsel vinden. Wie het allemaal bewust heeft meegemaakt lijkt er de rest van het leven volledig door in beslag genomen, zonder daarbij in staat te zijn er ook maar iets zinnigs over te vertellen. Men zwijgt, maar geeft er tegelijk blijk van innerlijk er nog steeds mee te kolken en te malen. Dit geldt natuurlijk niet voor hen die hun oorlogservaringen aan het papier hebben toevertrouwd. Voor geld is immers alles te koop, zelfs de innerlijkste, al dan niet verzonnen of ingebeelde zielenroerselen van een oorlogsgetuige voor wie het leven, als bij mijn oma, voor altijd schier ondraaglijk zal blijven. Maar geld blijkt altijd weer een uiterst effectieve pijnstiller. Men hoeft de oorlog zelfs niet te hebben meegemaakt om als oorlogsgetuige bevorderd te worden naar de begerenswaardige, want lucratieve, rang van oorlogsslachtoffer. Voor zogenoemde derde generatie oorlogsslachtoffers – de naoorlogse kinderen – is een keur aan schadeloosstellingen en zielenhulpvoorzieningen voorhanden.

Hoe schril is het contrast met mijn bevallige Kroatische hospita. Ook zij is getuige geweest van een oorlog die nog veel verser in het geheugen ligt dan De Oorlog, en haar herinneringen aan de Servische belegeringen – ik schrijf daar uitvoeriger over in mijn blog Voorbij – zijn nog kakelvers. Toch kiest zij ervoor niet met samengeknepen lippen bitter zwijgend naar de wereld om zich heen te kijken. Met haar gulle lach betovert zij die wereld en heeft zij haar toekomst veilig gesteld met een academische graad in economie en vloeiende beheersing van het Engels en het Italiaans. Zij worstelt eigenlijk slechts met een luxeprobleem: zal zij de toeristische onderneming van haar vader voortzetten, haar eigen carrière als econome in Zagreb of Italië najagen, of zich binden aan de hoogste mannelijke bieder. Zij heeft de tijd, en maakt zich geen zorgen.